Witaj! Przygotowujesz się do egzaminu z Prawa Rodzinnego na podstawie podręcznika Ignatowicza i Nazara? Świetnie! Ten przewodnik pomoże Ci usystematyzować wiedzę.
Małżeństwo
Zawarcie Małżeństwa
Zacznijmy od podstaw. Zawarcie małżeństwa to akt prawny o doniosłych skutkach. Musi spełniać określone warunki.
Przeszkody małżeńskie to okoliczności uniemożliwiające zawarcie małżeństwa. Pamiętaj o wieku (co do zasady 18 lat), ubezwłasnowolnieniu, pokrewieństwie i powinowactwie w linii prostej, pozostawaniu w innym związku małżeńskim oraz chorobie psychicznej lub niedorozwoju umysłowym (w pewnych przypadkach).
Sposoby zawarcia małżeństwa: przed kierownikiem USC (ślub cywilny) oraz przed duchownym (ślub konkordatowy). Obydwa mają takie same skutki prawne.
Unieważnienie Małżeństwa
Unieważnienie małżeństwa to stwierdzenie, że małżeństwo nigdy nie powstało. Przyczyny unieważnienia to np. wady oświadczenia woli (brak świadomości, błąd, groźba), bigamia, pokrewieństwo, wady wieku (zawarcie małżeństwa przez osobę, która nie osiągnęła wymaganego wieku).
Pamiętaj! Prawo do wytoczenia powództwa o unieważnienie małżeństwa mają określone osoby. Zależy to od przyczyny unieważnienia.
Prawa i Obowiązki Małżonków
Małżeństwo rodzi szereg praw i obowiązków. Równouprawnienie to podstawa. Małżonkowie mają równe prawa i obowiązki w małżeństwie.
Obowiązek wzajemnej pomocy to bardzo ważny element. Dotyczy zarówno pomocy materialnej, jak i osobistej.
Wspólne pożycie to także istotny obowiązek. Obejmuje więź duchową, fizyczną i gospodarczą.
Ustrój majątkowy małżeński może być ustawowy (wspólność majątkowa) lub umowny (rozdzielność majątkowa, rozdzielność z wyrównaniem dorobków, wspólność rozszerzona lub ograniczona). Ustawowa wspólność powstaje z mocy prawa z chwilą zawarcia małżeństwa.
Ustanowienie Rozdzielności Majątkowej
Rozdzielność majątkową można ustanowić na mocy umowy małżeńskiej (intercyzy) lub orzeczenia sądu. Intercyzę sporządza się w formie aktu notarialnego.
Sąd może ustanowić rozdzielność majątkową z ważnych powodów, np. gdy jeden z małżonków trwoni majątek.
Rozwód i Separacja
Rozwód
Rozwód to rozwiązanie ważnie zawartego małżeństwa przez sąd. Podstawą jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego.
Przesłanki negatywne rozwodu to np. dobro wspólnych małoletnich dzieci (rozwód byłby sprzeczny z ich dobrem) oraz zasady współżycia społecznego (rozwód byłby rażąco niesprawiedliwy).
Sąd orzekając rozwód, orzeka również o winie rozkładu pożycia (z winy jednego z małżonków, z winy obojga, bez orzekania o winie). Orzeczenie o winie ma wpływ na alimenty.
Rozwód powoduje ustanie wspólności majątkowej małżeńskiej. Należy przeprowadzić podział majątku wspólnego.
Separacja
Separacja to stan, w którym małżonkowie pozostają w związku małżeńskim, ale nie mają obowiązku wspólnego pożycia. Występuje rozkład pożycia, ale nie musi być on zupełny i trwały jak w przypadku rozwodu.
Separację orzeka sąd. Może być orzeczona na zgodny wniosek małżonków (gdy nie mają małoletnich dzieci) lub z powodu rozkładu pożycia.
Separacja nie powoduje ustania małżeństwa. Małżonkowie nie mogą zawrzeć nowego związku małżeńskiego.
Stosunki między Rodzicami a Dziećmi
Władza Rodzicielska
Władza rodzicielska to ogół praw i obowiązków rodziców względem dziecka. Celem jest dobro dziecka i przygotowanie go do samodzielnego życia.
Władza rodzicielska obejmuje m.in. pieczę nad osobą dziecka, zarząd majątkiem dziecka oraz reprezentację dziecka.
Sąd może ograniczyć, zawiesić lub pozbawić władzy rodzicielskiej, jeśli dobro dziecka jest zagrożone.
Kontakty z Dzieckiem
Kontakty z dzieckiem to prawo i obowiązek rodzica, który nie mieszka z dzieckiem. Mają na celu utrzymywanie więzi z dzieckiem.
Sposób i zakres kontaktów określa sąd. Może to być np. osobiste spotykanie się z dzieckiem, rozmowy telefoniczne, kontakt elektroniczny.
Sąd może zakazać kontaktów z dzieckiem, jeśli zagrażają one jego dobru.
Alimenty
Alimenty to świadczenia pieniężne na zaspokojenie potrzeb uprawnionego. Obowiązek alimentacyjny obciąża krewnych w linii prostej (rodziców wobec dzieci, dzieci wobec rodziców) oraz rodzeństwo.
Wysokość alimentów zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego.
Obowiązek alimentacyjny może powstać między byłymi małżonkami. Jeśli jeden z małżonków został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia, a rozwód spowodował istotne pogorszenie sytuacji materialnej drugiego małżonka, winny małżonek jest zobowiązany do płacenia alimentów.
Przysposobienie
Przysposobienie (adopcja) to przyjęcie cudzego dziecka za własne. Powoduje powstanie stosunku pokrewieństwa między przysposabiającym a przysposobionym.
Rodzaje przysposobienia: pełne, niepełne i całkowite (anonimowe).
Przysposobić może osoba, która ma pełną zdolność do czynności prawnych i daje rękojmię należytego wykonywania obowiązków rodzicielskich.
Kuratora Sądowy
Kurator sądowy sprawuje nadzór nad osobami, które potrzebują pomocy w prowadzeniu swoich spraw. Może być ustanowiony np. dla osoby ubezwłasnowolnionej częściowo.
Kurator ma obowiązek dbać o interesy osoby, którą reprezentuje.
Podsumowanie
Gratulacje! Przeszliśmy przez najważniejsze zagadnienia z Prawa Rodzinnego według Ignatowicza i Nazara. Pamiętaj, żeby powtórzyć definicje, przesłanki i skutki poszczególnych instytucji prawnych.
Kluczowe zagadnienia do powtórki:
- Zawarcie i unieważnienie małżeństwa
- Prawa i obowiązki małżonków
- Rozwód i separacja
- Władza rodzicielska i kontakty z dzieckiem
- Alimenty
- Przysposobienie
Powodzenia na egzaminie! Jesteś dobrze przygotowany!
